مقتدر از درآمد ديه‌هاى « ملكى » ابن فرات ، غير از « اقطاع » ها و « ايغار [ 1 ] » هاى او ، با توجه به آنچه از آنها به وابستگان دربار فروخته ، يا به ايشان « اقطاع » يا « ايغار » داده شد ، دست كم * ساليانه دويست و پنجاه هزار دينار برداشت مىكرد ، كه در مدت هفده سال [ 2 ] به چهار مليون و دويست و پنجاه هزار دينار مىرسد . آنچه مقتدر به راستى از ابو عبد الله جصاص جواهر فروش گرفت با چشم‌پوشى از مبالغه‌هايى كه جصاص مىكرد دو ميليون دينار بود [ 3 ] . درآمد مقتدر از ديه‌هاى عباس بن حسن پس از كشته شدنش در كودتاى ابن معتز [ 4 ] در بيست و چهار سال [ 296 - 320 ] سالى يكصد و بيست هزار دينار ، به دو ميليون و هشتصد هزار دينار مىرسد . آنچه او از دارائى حامد بن عباس و كارمندانش برداشت كرد ، و درآمد ديه‌هاى او تا روزى كه به فرزندان او باز پس داده شد ، دو ميليون و دويست هزار دينار بود . آنچه او از دارائى حسين بن احمد ماذرائى و محمد بن على ماذرائى در

--> [ ( 1 - ) ] M . متن : « الملك » سوى الاقطاع و الايغار . . . ، بنابر اين بهره‌بردارى از زمين در سدهء چهارم غير از ملك معمولى به دو صورت « اقطاع » و « ايغار » نيز بوده است كه مشكويه در خ 5 : 327 آنها را « استان » و « قطيعه » ناميده است . مبلغ مالياتى كه براى هر يك از اينها گرفته مىشد با ديگرى تفاوت داشته و از اين رو در بهاى آن هنگام خريد و فروش تأثير مىنهاده است . تغيير وضع حقوقى يك ملك از « استان » به « قطيعه » نيز با پرداخت « فرق ميان دو قيمتگذارى » انجام مىگرفت . ( مالك و زارع ، 79 ، اصطلاحات ديوانى ، 74 ) . [ ( 2 - ) ] M : گويا هفده سال از 300 تا 318 را خواسته است ، زيرا مقتدر همانگونه كه در توبه نامهء خود در خ 5 : 314 وعده داد ، بسيارى از ديه‌هاى ويژهء دربارى را در اين سال ، از راه فروش و گرفتن فرق ميان دو ماليات ( خ 5 : 327 - 328 ) ميان كشاورزان تقسيم كرد . [ ( 3 - ) ] M : مشكويه در خ 5 : 101 - 102 گويد : از حسين بن عبد الله جصاص مبلغ چهار هزار گرفتند و خودش مدعى بيست ميليون بود . . . [ ( 4 - ) ] خ 5 : 61 .